Halloween a polska tradycja

Zbliża się Halloween. Jedno z najbardziej kontrowersyjnych „świąt”, które przyjechały do nas zza oceanu. Wszędzie słyszymy: po co obchodzić amerykańskie popkulturowe święto, skoro mamy nasze własne, tradycyjne. Wszystkich Świętych i Zaduszki. Czas zadumy, chodzenia na cmentarz, palenia zniczy. Nasze katolickie święto. A Halloween?

Święto oddawania kultu demonom i szatanowi.

Tylko czy faktycznie?

halloween

Po pierwsze.

Jakie amerykańskie?

Halloween pochodzi od celtyckiego święta Samhain. Wtedy żegnano lato, witano zimę i obchodzono święto zmarłych. Nazwa Halloween pochodzi „All Hallows’ Eve” – wigilia wszystkich świętych.

Zwyczaj palenia lampionów dyniowych również nie jest amerykańskim wynalazkiem. Kiedyś, kiedy jeszcze dynia nie była znana, lampiony robiono z rzepy lub brukwi. Z czasem przyjęła się dynia – jest twardsza, większa, lepiej się nadaje na lampiony.

Jest również znana legenda irlandzka o Jacku, który zaproponował diabłu duszę w zamian za bogactwo. Kiedy przed Halloween diabeł przyszedł po duszę, Jackowi udało się go uwięzić. Jednak Jack umarł 31 października. Ponieważ oszukał diabła, nie mógł pójść do piekła. A że był chciwy i sprzedał duszę, niebo również było przed nim zamknięte. I tak chodzi z latarnią aż do sądu ostatecznego.

Po drugie.

Jakie tradycyjne katolickie polskie święto?

Dawniej wierzono, że na przełomie października i listopada, kiedy jest już po zbiorach, przyroda wchodzi w stan uśpienia, duchy zmarłych budzą się i zaczynają krążyć po ziemi. Odwiedzają miejsca, w których mieszkały za życia.

Aby zapewnić sobie przychylność duchów, w domach lub na grobach pozostawiano dla duchów pokarmy i zapalano ogniska lub świeczki. Zakazane były również głośne zabawy czy muzyka, aby nie zakłócać spokoju duchów. Stąd pochodzi zwyczaj palenia zniczy i zadumy, unikania głośnych zabaw. W Polsce obchodzono Dziady.

Kościół katolicki najpierw ustanowił święto w maju lub czerwcu (źródła podają datę 13 maja lub 28 czerwca).

Ale nadal w Polsce świętowano pogańskie obrządki, m.in. Dziady. Kiedy Kościół zakazał ich praktykowania, obchodzone je potajemnie. Zatem Kościół nie miał innego wyjścia, jak przenieść święto na dzień 1 i 2 listopada. Obecnym odpowiednikiem Dziadów są Zaduszki. Ale do dziś w niektórych zakątkach Polski, Ukrainy i Białorusi nadal praktykowany jest zwyczaj palenia lampionów z rzepy i zanoszenia na groby jedzenia w dwójniakach.

Święto wszystkich zmarłych męczenników w Rzymie zostało oficjalnie ustanowiono w 609 lub 610 roku przez papieża Bonifacego IV (608-615) Odbyło się to przy okazji konsekracji Panteonu, który został poświęcony w kościół Matki Bożej Męczenników. Bizantyjski cesarz Fokas przekazał dawny pogański przybytek katolikom. 

Według Owidiusza ustanowiono je zanim powstały Feralia. Praktycznie wszystko, co wiemy o tym święcie zawdzięczamy temu autorowi. Lemuria byłym świętem zarówno publicznym jak prywatnym. 

Starsi autorzy przedstawiali Larvae jako blade potwory o ściągniętej twarzy, lub szkielety lub groteskowe marionetki. Zarówno Lemures jak Larvae były groźnymi nocnymi duchami, które polowały na ludzi. Nazywano je powracającymi.

Część badaczy doszukuje się w Larvae i Lemures pierwowzorów średniowiecznych i nowożytnych wampirów.

Kościół katolicki przez wieki przejmował zwyczaje i świętą pogańskie ze względów politycznych. Chodziło o to aby ludność z terenów, na których kapłani szerzyli swoje wierzenia idąc do kościoła utożsamiali się z nową wiarą. Święto zmarłych, Boże Narodzenie ubieranie choinki kult bogini Marii, różaniec itp. swoje korzenie mają w zwyczajach ludowych i wierzeniach ludów pogańskich. Kościół katolicki nie lubi konkurencji, więc nic dziwnego, że demonizuje Halloween.

Czemu zatem mamy nie obchodzić Halloween? Jest okazja do zabawy, wspólne drążenie dyni z dziećmi jest niesamowitą frajdą. Może faktycznie Amerykanie lekuchno przesadzili z komercjalizacją tego święta. Ale przecież nikt nie każe nam przecież bezkrytycznie przyjmować wszystkiego. Możemy obchodzić Halloween na swój sposób, czerpiąc najfajniejsze rzeczy ze zwyczajów z Ameryki i połączyć je z naszymi dawnymi obrządkami.

Kto wie czy za 100 lat Kościół katolicki uczyni Halloween świętem „zwłok zmartwychwstałych”, przecież z godnie z biblijnym przekazem umarli mają wyjść z grobów więc…

… psikus albo opłatek! 😀

halloween-963122_640